{"id":23866,"date":"2024-08-26T12:54:22","date_gmt":"2024-08-26T08:54:22","guid":{"rendered":"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866"},"modified":"2024-08-26T12:54:23","modified_gmt":"2024-08-26T08:54:23","slug":"cop29-qlobal-s%c9%99viyy%c9%99d%c9%99-istixana-qaz-emissiyalarinin-balansini-t%c9%99min-ed%c9%99c%c9%99k-analiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866","title":{"rendered":"COP29 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 istixana qaz emissiyalar\u0131n\u0131n balans\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k \u2013 ANAL\u0130Z\u00a0"},"content":{"rendered":"<div class='booster-block booster-read-block'>\n                <div class=\"twp-read-time\">\n                \t<i class=\"booster-icon twp-clock\"><\/i> <span>Oxunma vaxt\u0131:<\/span>5 D\u0259qiq\u0259, 43 Saniy\u0259                <\/div>\n\n            <\/div>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0130stixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n balans\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k v\u0259 karbon izi d\u00fcnyada getdikc\u0259 daha vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7evrilir. \u0130stixana qazlar\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 t\u0259siri b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Bu qazlar \u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si kimi ciddi probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilir.<br><\/strong><br>\u0130stixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131 atmosferd\u0259 \u00e7oxald\u0131qca istilik balans\u0131 qalx\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi ba\u015f verir. Bundan \u0259lav\u0259, istixana qazlar\u0131 yeralt\u0131 sular\u0131n, havan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 d\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. \u00d6nc\u0259likl\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tir\u0259k,&nbsp;istixana qaz\u0131&nbsp;v\u0259&nbsp;karbon izi&nbsp;n\u0259dir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130stixana qazlar\u0131&nbsp;atmosferd\u0259 istiliyin saxlanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan qazlard\u0131r. Karbon (CO2), metan (CH4), azot oksidl\u0259ri (NOx) v\u0259 hidrofluorokarbonlar (HFCs) kimi qazlar istixana qazlar\u0131 hesab olunur. Bu qazlar m\u0259d\u0259n yanacaqlar\u0131n\u0131n istifad\u0259si, s\u0259naye f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri, n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin h\u0259r\u0259k\u0259ti v\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rin q\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi insan f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karbon izi&nbsp;deyil\u0259n anlay\u0131\u015f is\u0259 bir \u015firk\u0259tin v\u0259 ya \u015f\u0259xsin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n miqdar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u0259n metrikdir. Karbon ayaq izi ad\u0259t\u0259n CO2 ekvivalentl\u0259rind\u0259 ifad\u0259 edilir v\u0259 vahid CO2 emissiyalar\u0131 kimi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, hans\u0131sa \u015firk\u0259tin istehsal etdiyi bir ton m\u0259hsulun karbon izi, h\u0259min mal\u0131n istehsal\u0131nda istifad\u0259 olunan resurslar\u0131n istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Buradan bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259k olur ki, istifad\u0259 olunan resurslar\u0131n istixana qaz\u0131 emissiyas\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131rsa, m\u0259hsulun karbon izi d\u0259 bir o q\u0259d\u0259r \u00e7oxdur dem\u0259kdir. B\u0259s bu \u201c\u00e7oxluq\u201d iqlim\u0259 t\u0259sirsiz \u00f6t\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Orta qlobal temperatur d\u00fcnyada iqlim v\u0259ziyy\u0259tinin d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 edil\u0259n \u00f6l\u00e7\u00fc vahididir. Bu \u00f6l\u00e7\u00fc vahidi vasit\u0259sil\u0259 biz\u0259 bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r ayd\u0131n olur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bel\u0259 ki, s\u0259naye eras\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131ndan sonra qlobal orta temperatur 0,7\u00b0C art\u0131b. Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 orta temperaturun artmas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r yerli ya\u011f\u0131nt\u0131 trendl\u0259ri v\u0259 ekoloji zonalar\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259ri d\u0259yi\u015fir, su s\u0259thind\u0259 istil\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 buzlaqlar\u0131n \u0259rim\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Amma bu d\u0259yi\u015fim \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259rqli g\u00f6st\u0259r\u0259 bilir. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259cburi uy\u011funla\u015fma adi hala \u00e7evrilib. M\u0259s\u0259l\u0259n, Afrikan\u0131n \u015f\u0259rqind\u0259 quraql\u0131q m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 insanlar su tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn daha uzun m\u0259saf\u0259 q\u0259t etm\u0259y\u0259 vadar olur. Banqlade\u015f v\u0259 Vyetnam kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u015fidd\u0259tli qas\u0131r\u011fa, sel v\u0259 d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin qalxmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ki\u00e7ik fermerl\u0259r m\u0259hsul itkisi il\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131ndan ke\u00e7\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 atmosferd\u0259 istixana qazlar\u0131n\u0131n konsentrasiyas\u0131n\u0131n stabill\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00e7ox az nailiyy\u0259t \u0259ld\u0259 edib. T\u0259bii ki, y\u00fcz ill\u0259r boyu aram-aram korlanan iqlim \u015f\u0259raitini q\u0131sa zamanda b\u0259rpa etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azadmedia.az\/uploads\/posts\/2024-08\/1724662109_0f286916-3707-351c-9bc1-00155c04e8e7.jpeg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Haz\u0131rda yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 orta temperaturun artmas\u0131 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standa ki\u00e7ik fermer \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li hesab edil\u0259n, AB\u015e-nin c\u0259nub \u015ftatlar\u0131n\u0131n birind\u0259 ya\u015fayan fermer \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li hesab edilm\u0259y\u0259 bil\u0259r. Lakin iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259sinin s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131m\u0131 milyonlarla insan, eko-sistem \u00fcns\u00fcr\u00fc v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 hesab olunur. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259sirinin azald\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn temperatur art\u0131m\u0131n\u0131n son m\u0259qbul h\u0259ddi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. \u0130qlim\u015f\u00fcnas aliml\u0259rin bir \u00e7oxu hesab edir ki, bu h\u0259dd 2\u00b0C h\u0259ddind\u0259dir. Qlobal orta temperatur h\u0259ddind\u0259 2\u00b0C-d\u0259n art\u0131q istil\u0259\u015fm\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri riskl\u0259ri t\u0259hl\u00fck\u0259sinin k\u0259skinl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi ehtimal olunur. Yuxar\u0131da qeyd olundu\u011fu kimi bunun \u00fc\u00e7\u00fcn istixana qazlar\u0131n\u0131n atmosfer\u0259 tullant\u0131s\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Amma m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan statistikaya n\u0259z\u0259r salsaq qlobal karbon emissiyalar\u0131 2011-ci ild\u0259 3% artaraq rekord 34 milyard tona \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r ki, bunun da t\u0259xmin\u0259n 78% B\u00f6y\u00fck iyirmilik (G-20) \u00f6lk\u0259l\u0259rinin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fn son 2021-ci ild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015f\u0259n statistikaya g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycanda karbon emissiyas\u0131 is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 58.1 milyon ton t\u0259\u015fkil edir. Onu da qeyd ed\u0259k ki, bu qazlar min ill\u0259rl\u0259 atmosferd\u0259 qala bilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qazlar v\u0259 onlar\u0131n qlobal istil\u0259\u015fm\u0259y\u0259 t\u0259siri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:<br>&#8211; Enerjid\u0259n, me\u015f\u0259d\u0259n v\u0259 torpaqdan istifad\u0259, sement istehsal\u0131ndan yaranan qazlar \u2013 65%<br>&#8211; Qaz borular\u0131ndak\u0131 s\u0131zmalar, heyvandarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti tullant\u0131lar\u0131n\u0131n fermentasiyas\u0131, d\u00fcy\u00fc sah\u0259l\u0259ri, tullant\u0131lar, tullant\u0131 poliqonlar\u0131, biok\u00fctl\u0259nin yand\u0131r\u0131lmas\u0131, m\u0259i\u015f\u0259t ax\u0131nt\u0131lar\u0131 \u2013 20%<br>&#8211; S\u0259naye, soyuducu agentl\u0259r, aerozollar, k\u00f6p\u00fckl\u0259ndirici madd\u0259l\u0259r, h\u0259lledicil\u0259r \u2013 10%<br>&#8211; Torpa\u011f\u0131n g\u00fcbr\u0259 il\u0259 t\u0259minat\u0131, torpa\u011f\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si, biok\u00fctl\u0259nin yand\u0131r\u0131lmas\u0131, da\u015f k\u00f6m\u00fcr v\u0259 karbohidrogenl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u2013 5%<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259n sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycanda bir \u00e7ox s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259si \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rd\u0131. Bel\u0259likl\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 istixana effekti yaradan qazlar\u0131n emissiyas\u0131 k\u0259skin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fc. 2005-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan etibar\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n artmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n istixana effekti yaradan qazlar\u0131n atmosfer\u0259 at\u0131lmas\u0131n\u0131n h\u0259cmind\u0259 art\u0131\u015f m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu. 2005-ci ild\u0259 istilik effekti yaradan qazlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6st\u0259rici 1990-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 43% azalsa da, 2021-ci ild\u0259 istixana effekti yaradan qazlar\u0131n h\u0259cmi 1990-ci ild\u0259ki g\u00f6st\u0259ricid\u0259n c\u0259mi 26% a\u015fa\u011f\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azadmedia.az\/uploads\/posts\/2024-08\/1724662125_b5217b50-8f88-3e69-9860-48ddbfcde2b0.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259diyi Paris Sazi\u015fin\u0259 \u0259sas\u0259n 2030-cu ild\u0259 istilik effekti yaradan qazlar\u0131n emissiyas\u0131 35% azald\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu da 1990-c\u0131 ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 istilik effekti yaradan qazlar\u0131n emissiyas\u0131n\u0131n h\u0259cminin 51.3 milyon tona d\u00fc\u015fm\u0259si dem\u0259kdir. Y\u0259ni, 2021-ci ild\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nan n\u0259tic\u0259 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 12% yax\u0131n azalma t\u0259l\u0259b edilir. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n b\u0259lli olur ki, Az\u0259rbaycanda istilik effekti yaradan qazlar\u0131n emissiyas\u0131 \u0259sas\u0259n enerji sektoru il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. 2021-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 enerji sektorunda atmosfer havas\u0131na at\u0131lan istixana qazlar\u0131 \u00fcmumi istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n 81,2%-ni t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n (DB) Az\u0259rbaycanda iqlim g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 hesabat\u0131nda da \u00f6lk\u0259nin dekarbonizasiya h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 \u00e7atmas\u0131n\u0131n vacibliyi qeyd olunub:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cDekarbonizasiya \u00fczr\u0259 d\u0259qiq kursun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanda iqtisadi diversifikasiya v\u0259 daha dinamik \u00f6z\u0259l sektor t\u0259l\u0259b olunur. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, energetika v\u0259 su t\u0259chizat\u0131 da daxil olmaqla ya\u015f\u0131l ke\u00e7id \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan sektorlarda d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir v\u0259 onlar \u00f6lk\u0259nin i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sinin yar\u0131s\u0131na malikdirl\u0259r&#8221;, &#8211; dey\u0259 hesabatda qeyd olunur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u018fn son \u2013 2021-ci il\u0259 aid olan g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n ayd\u0131n olur ki, 1990-c\u0131 ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 istixana qaz\u0131 emissiyas\u0131 c\u0259mi 26% a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb. D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n m\u0259lumat bazas\u0131nda deyilir ki, d\u00fcnya \u00fczr\u0259 2020-ci ild\u0259 istixana effekti yaradan qazlar\u0131n emissiyas\u0131 t\u0259xmin\u0259n 50% art\u0131b. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck iki iqtisadiyyat\u0131nda &#8211; AB\u015e-da 1990-2020-ci ill\u0259rd\u0259 h\u0259min qazlar\u0131n emissiyas\u0131 \u00fc\u00e7 faiz azal\u0131b, \u00c7ind\u0259 is\u0259 d\u00f6rd d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox art\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130stixana qazlar\u0131n\u0131n emissiyalar\u0131n\u0131 azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn COP29 kimi n\u0259h\u0259ng t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 orada al\u0131nan ciddi q\u0259rarlar \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t hald\u0131r. Lakin h\u0259r k\u0259s \u00f6z ki\u00e7ik add\u0131mlar\u0131 il\u0259 d\u0259 istilik v\u0259 qaz balans\u0131n\u0131n qorunmas\u0131na t\u00f6hf\u0259sini ver\u0259 bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259r ekoloji maarifl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 davaml\u0131l\u0131q prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 y\u00f6nl\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u0259rpa olunan enerjid\u0259n istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. \u015eirk\u0259tl\u0259r enerji istehlak\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259n qal\u0131q yanacaqlardan qa\u00e7araq g\u00fcn\u0259\u015f, k\u00fcl\u0259k, hidroelektrik v\u0259 biok\u00fctl\u0259 kimi b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259kl\u0259 istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 azalda bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azadmedia.az\/uploads\/posts\/2024-08\/1724662163_151b51b2-7d30-3372-9b0a-593f128a5a97.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Enerji istehlak\u0131n\u0131 azaltmaq&nbsp;v\u0259 bununla da istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 bitirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, bina izolyasiyas\u0131, enerjiy\u0259 q\u0259na\u0259t ed\u0259n i\u015f\u0131qland\u0131rma sisteml\u0259ri v\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u0259hsuldar cihazlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 enerji istehlak\u0131 azald\u0131la bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Davaml\u0131 t\u0259chizat z\u0259ncirini qorumaq&nbsp;da \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rd\u0259n biri olmal\u0131d\u0131r. \u015eirk\u0259tl\u0259r t\u0259dar\u00fck z\u0259ncirind\u0259ki b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rd\u0259 \u0259traf m\u00fchit amill\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b, davaml\u0131 materiallardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 v\u0259 ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259miz t\u0259chizat\u00e7\u0131lar se\u00e7m\u0259kl\u0259 \u00f6z istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 azalda bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0259krar emal v\u0259 tullant\u0131lar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si&nbsp;sah\u0259sind\u0259 d\u0259 ciddi bo\u015fluqlar ya\u015fan\u0131r. Tullant\u0131lar\u0131n t\u0259krar emal\u0131 istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Tullant\u0131lar t\u0259krar emal olunduqda onlar yenid\u0259n istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259c\u0259k v\u0259 tullant\u0131 say\u0131nda azalma ba\u015f ver\u0259c\u0259k. Bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 z\u0259r\u0259rli qaz emissiyalar\u0131n\u0131n yaranmas\u0131na imkan verm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn sosial m\u0259suliyy\u0259t \u00f6n\u0259mli faktd\u0131r. \u015eirk\u0259tl\u0259r \u00f6z sosial \u00f6hd\u0259likl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259miz t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri q\u0259bul etm\u0259k v\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 evd\u0259n i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 icaz\u0259 verm\u0259kl\u0259 trafik v\u0259 z\u0259r\u0259rli qaz emissiyalar\u0131n\u0131 azalda bil\u0259r. \u0130stixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 davaml\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k dem\u0259kdir. D\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri, prezident v\u0259 r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r il\u0259 yana\u015f\u0131 ki\u00e7ik v\u0259 ya b\u00f6y\u00fck \u015firk\u0259tl\u0259rin bu m\u00f6vzuda \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 h\u0259m ekoloji, h\u0259m d\u0259 iqtisadi bax\u0131mdan faydal\u0131 olacaq.(Report)<\/p>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div><p id=\"pvc_stats_23866\" class=\"pvc_stats total_only  \" data-element-id=\"23866\" style=\"\"><i class=\"pvc-stats-icon small\" aria-hidden=\"true\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" version=\"1.0\" viewBox=\"0 0 502 315\" preserveAspectRatio=\"xMidYMid meet\"><g transform=\"translate(0,332) scale(0.1,-0.1)\" fill=\"\" stroke=\"none\"><path d=\"M2394 3279 l-29 -30 -3 -207 c-2 -182 0 -211 15 -242 39 -76 157 -76 196 0 15 31 17 60 15 243 l-3 209 -33 29 c-26 23 -41 29 -80 29 -41 0 -53 -5 -78 -31z\"\/><path d=\"M3085 3251 c-45 -19 -58 -50 -96 -229 -47 -217 -49 -260 -13 -295 52 -53 146 -42 177 20 16 31 87 366 87 410 0 70 -86 122 -155 94z\"\/><path d=\"M1751 3234 c-13 -9 -29 -31 -37 -50 -12 -29 -10 -49 21 -204 19 -94 39 -189 45 -210 14 -50 54 -80 110 -80 34 0 48 6 76 34 21 21 34 44 34 59 0 14 -18 113 -40 219 -37 178 -43 195 -70 221 -36 32 -101 37 -139 11z\"\/><path d=\"M1163 3073 c-36 -7 -73 -59 -73 -102 0 -56 133 -378 171 -413 34 -32 83 -37 129 -13 70 36 67 87 -16 290 -86 209 -89 214 -129 231 -35 14 -42 15 -82 7z\"\/><path d=\"M3689 3066 c-15 -9 -33 -30 -42 -48 -48 -103 -147 -355 -147 -375 0 -98 131 -148 192 -74 13 15 57 108 97 206 80 196 84 226 37 273 -30 30 -99 39 -137 18z\"\/><path d=\"M583 2784 c-38 -19 -67 -74 -58 -113 9 -42 211 -354 242 -373 16 -10 45 -18 66 -18 51 0 107 52 107 100 0 39 -1 41 -124 234 -80 126 -108 162 -133 173 -41 17 -61 16 -100 -3z\"\/><path d=\"M4250 2784 c-14 -9 -74 -91 -133 -183 -95 -150 -107 -173 -107 -213 0 -55 33 -94 87 -104 67 -13 90 8 211 198 130 202 137 225 78 284 -27 27 -42 34 -72 34 -22 0 -50 -8 -64 -16z\"\/><path d=\"M2275 2693 c-553 -48 -1095 -270 -1585 -649 -135 -104 -459 -423 -483 -476 -23 -49 -22 -139 2 -186 73 -142 361 -457 571 -626 285 -228 642 -407 990 -497 242 -63 336 -73 660 -74 310 0 370 5 595 52 535 111 1045 392 1455 803 122 121 250 273 275 326 19 41 19 137 0 174 -41 79 -309 363 -465 492 -447 370 -946 591 -1479 653 -113 14 -422 18 -536 8z m395 -428 c171 -34 330 -124 456 -258 112 -119 167 -219 211 -378 27 -96 24 -300 -5 -401 -72 -255 -236 -447 -474 -557 -132 -62 -201 -76 -368 -76 -167 0 -236 14 -368 76 -213 98 -373 271 -451 485 -162 444 86 934 547 1084 153 49 292 57 452 25z m909 -232 c222 -123 408 -262 593 -441 76 -74 138 -139 138 -144 0 -16 -233 -242 -330 -319 -155 -123 -309 -223 -461 -299 l-81 -41 32 46 c18 26 49 83 70 128 143 306 141 649 -6 957 -25 52 -61 116 -79 142 l-34 47 45 -20 c26 -10 76 -36 113 -56z m-2057 25 c-40 -58 -105 -190 -130 -263 -110 -324 -59 -707 132 -981 25 -35 42 -64 37 -64 -19 0 -241 119 -326 174 -188 122 -406 314 -532 468 l-58 71 108 103 c185 178 428 349 672 473 66 33 121 60 123 61 2 0 -10 -19 -26 -42z\"\/><path d=\"M2375 1950 c-198 -44 -350 -190 -395 -379 -18 -76 -8 -221 19 -290 114 -284 457 -406 731 -260 98 52 188 154 231 260 27 69 37 214 19 290 -38 163 -166 304 -326 360 -67 23 -215 33 -279 19z\"\/><\/g><\/svg><\/i> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"16\" height=\"16\" alt=\"Loading\" src=\"https:\/\/dogrusoztv.az\/wp-content\/plugins\/page-views-count\/ajax-loader-2x.gif\" border=0 \/><\/p><div class=\"pvc_clear\"><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130stixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n balans\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k v\u0259 karbon izi d\u00fcnyada getdikc\u0259 daha vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7evrilir. \u0130stixana qazlar\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 t\u0259siri b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Bu qazlar \u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si kimi ciddi probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilir.\u0130stixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131 atmosferd\u0259 \u00e7oxald\u0131qca istilik balans\u0131 qalx\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi ba\u015f verir. Bundan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":102,"featured_media":23867,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"initial","rop_publish_now_accounts":{"facebook_814248095719313_290895648089111":"","facebook_814248095719313_303892083114784":""},"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","footnotes":""},"categories":[17,2],"tags":[],"class_list":["post-23866","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siayst","category-son-xbr"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>COP29 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 istixana qaz emissiyalar\u0131n\u0131n balans\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k \u2013 ANAL\u0130Z\u00a0 - DogruSoztv.Az<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"COP29 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 istixana qaz emissiyalar\u0131n\u0131n balans\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k \u2013 ANAL\u0130Z\u00a0 - DogruSoztv.Az\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u0130stixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n balans\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k v\u0259 karbon izi d\u00fcnyada getdikc\u0259 daha vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7evrilir. \u0130stixana qazlar\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 t\u0259siri b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Bu qazlar \u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si kimi ciddi probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilir.\u0130stixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131 atmosferd\u0259 \u00e7oxald\u0131qca istilik balans\u0131 qalx\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi ba\u015f verir. Bundan [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"DogruSoztv.Az\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-08-26T08:54:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-08-26T08:54:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dogrusoztv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/485c738b-ab12-3fbd-b7ba-5e4561c07c8b_850.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"850\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"530\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"DogruSozTv Az\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"DogruSozTv Az\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866\",\"url\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866\",\"name\":\"COP29 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 istixana qaz emissiyalar\u0131n\u0131n balans\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k \u2013 ANAL\u0130Z\u00a0 - DogruSoztv.Az\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/485c738b-ab12-3fbd-b7ba-5e4561c07c8b_850.jpg\",\"datePublished\":\"2024-08-26T08:54:22+00:00\",\"dateModified\":\"2024-08-26T08:54:23+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/#\/schema\/person\/e83461bf38b3868923aee59eb6b6418d\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/485c738b-ab12-3fbd-b7ba-5e4561c07c8b_850.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/485c738b-ab12-3fbd-b7ba-5e4561c07c8b_850.jpg\",\"width\":850,\"height\":530},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/\",\"name\":\"DogruSoztv.Az\",\"description\":\"Milli \u0130nformasiya agentliyi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/#\/schema\/person\/e83461bf38b3868923aee59eb6b6418d\",\"name\":\"DogruSozTv Az\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bdd6743287aac088c833d65e1a4a492980dcef74a2e4a0e1be69e9cb9a187b98?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bdd6743287aac088c833d65e1a4a492980dcef74a2e4a0e1be69e9cb9a187b98?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"DogruSozTv Az\"},\"url\":\"https:\/\/dogrusoztv.az\/?author=102\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"COP29 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 istixana qaz emissiyalar\u0131n\u0131n balans\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k \u2013 ANAL\u0130Z\u00a0 - DogruSoztv.Az","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"COP29 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 istixana qaz emissiyalar\u0131n\u0131n balans\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k \u2013 ANAL\u0130Z\u00a0 - DogruSoztv.Az","og_description":"\u0130stixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n balans\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k v\u0259 karbon izi d\u00fcnyada getdikc\u0259 daha vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7evrilir. \u0130stixana qazlar\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131n qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 t\u0259siri b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Bu qazlar \u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si kimi ciddi probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilir.\u0130stixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131 atmosferd\u0259 \u00e7oxald\u0131qca istilik balans\u0131 qalx\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi ba\u015f verir. Bundan [&hellip;]","og_url":"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866","og_site_name":"DogruSoztv.Az","article_published_time":"2024-08-26T08:54:22+00:00","article_modified_time":"2024-08-26T08:54:23+00:00","og_image":[{"width":850,"height":530,"url":"https:\/\/dogrusoztv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/485c738b-ab12-3fbd-b7ba-5e4561c07c8b_850.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"DogruSozTv Az","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"DogruSozTv Az","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866","url":"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866","name":"COP29 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 istixana qaz emissiyalar\u0131n\u0131n balans\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k \u2013 ANAL\u0130Z\u00a0 - DogruSoztv.Az","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dogrusoztv.az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dogrusoztv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/485c738b-ab12-3fbd-b7ba-5e4561c07c8b_850.jpg","datePublished":"2024-08-26T08:54:22+00:00","dateModified":"2024-08-26T08:54:23+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dogrusoztv.az\/#\/schema\/person\/e83461bf38b3868923aee59eb6b6418d"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/dogrusoztv.az\/?p=23866#primaryimage","url":"https:\/\/dogrusoztv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/485c738b-ab12-3fbd-b7ba-5e4561c07c8b_850.jpg","contentUrl":"https:\/\/dogrusoztv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/485c738b-ab12-3fbd-b7ba-5e4561c07c8b_850.jpg","width":850,"height":530},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dogrusoztv.az\/#website","url":"https:\/\/dogrusoztv.az\/","name":"DogruSoztv.Az","description":"Milli \u0130nformasiya agentliyi","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dogrusoztv.az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dogrusoztv.az\/#\/schema\/person\/e83461bf38b3868923aee59eb6b6418d","name":"DogruSozTv Az","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/dogrusoztv.az\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bdd6743287aac088c833d65e1a4a492980dcef74a2e4a0e1be69e9cb9a187b98?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bdd6743287aac088c833d65e1a4a492980dcef74a2e4a0e1be69e9cb9a187b98?s=96&d=mm&r=g","caption":"DogruSozTv Az"},"url":"https:\/\/dogrusoztv.az\/?author=102"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dogrusoztv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dogrusoztv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dogrusoztv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogrusoztv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/102"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogrusoztv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23866"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dogrusoztv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23866\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23868,"href":"https:\/\/dogrusoztv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23866\/revisions\/23868"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dogrusoztv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dogrusoztv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dogrusoztv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dogrusoztv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}